Ratusz w Białymstoku stoi przy Rynku Kościuszki 10 i jest jednocześnie wyrazistym punktem centrum oraz siedzibą Muzeum Podlaskiego. Choć nazwa może sugerować dawną siedzibę władz, budynek powstał przede wszystkim jako miejsce handlu z kramami. Dziś warto połączyć wizytę na wystawach z krótkim spacerem po rynku.[1][3]
Ratusz w Białymstoku. Fot.: Jolanta Dyr. 150913 Town hall in Białystok – 01.jpg. Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Zmniejszenie rozdzielczości i konwersja do WebP; bez retuszu.
Ratusz przy Rynku Kościuszki: gdzie stoi i co mieści się dziś w budynku
Ratusz w Białymstoku znajduje się przy ul. Rynek Kościuszki 10, w ścisłym centrum miasta. Budynek jest siedzibą Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, dlatego nie jest wyłącznie zabytkiem oglądanym z zewnątrz: można wejść do środka i zobaczyć prezentowane tam ekspozycje.[1]
Położenie na Rynku Kościuszki sprawia, że ratusz łatwo potraktować jako punkt orientacyjny podczas pobytu w centrum. Najpierw można przyjrzeć się bryle z wieżą, a następnie przejść do muzeum albo rozpocząć stąd dalszy spacer po rynku.[1]
Nie urząd miasta, lecz kramnice: pierwotna funkcja ratusza
Białostocki ratusz nie pełnił przede wszystkim funkcji siedziby władz miejskich. Według opisu MuzeOn był obiektem handlowym, ufundowanym przez Jana Klemensa Branickiego po to, by uporządkować przestrzeń rynku i nadać jej architektoniczną dominantę.[3]
Rozwój budynku przebiegał etapami. W 1745 roku powstał parterowy obiekt z dziesięcioma sklepami. Dziesięć lat później dobudowano cztery narożne alkierze, połączone arkadkami; projekt tych pawilonów przypisuje się Janowi Henrykowi Klemmowi.[3]
Wieża również powstawała stopniowo: jej pierwszą kondygnację zbudowano w 1761 roku, a docelową wysokość ukształtowano w 1798 roku. Skala handlowej roli obiektu była znaczna — w 1772 roku działało tu 48 kramów. W wieży mieściły się też izba sądowa i areszt, lecz nie zmieniało to zasadniczo kupieckiego charakteru całego założenia.[3]
Rozbiórka w 1940 roku i powojenny powrót ratusza
W 1940 roku, podczas okupacji Białegostoku, ratusz został rozebrany. Dzisiejszy wygląd budynku jest więc efektem powojennej odbudowy, prowadzonej w latach 50. XX wieku.[3][4]
Po odbudowie obiekt przeznaczono na cele muzealne. To istotna zmiana jego współczesnej roli: ratusz zachował znaczenie centralnego punktu rynku, ale zamiast handlu mieści instytucję kultury i przestrzeń wystawienniczą.[3][4]
Galeria Malarstwa Polskiego w Ratuszu
Ratusz jest miejscem wystaw stałych Muzeum Podlaskiego; w środy wstęp na takie ekspozycje jest wolny. Historyczny opis Galerii Malarstwa Polskiego wskazuje na zbiór obejmujący sztukę od drugiej połowy XVIII do pierwszej połowy XX wieku, liczący ponad 120 prac.[1][3]
Opis ten warto traktować jako charakterystykę galerii, a nie gwarancję niezmiennego układu sal lub zestawu dzieł. Przy planowaniu wizyty dobrze rozróżnić wystawy stałe, których dotyczy środowy wolny wstęp, od wystaw czasowych i innych wydarzeń.[1][3]
Zwiedzanie Ratusza: godziny, ostatnie wejście i bilety
| Informacja | Zasada |
|---|---|
| Godziny od 1 października do 30 kwietnia | Wtorek–niedziela, 10.00–17.00 |
| Godziny od 1 maja do 30 września | Wtorek–niedziela, 10.00–18.00 |
| Poniedziałki | Ratusz jest nieczynny |
| Ostatnie wejście | Godzinę przed zamknięciem muzeum |
| Wstęp wolny | W środy na wystawy stałe |
| Bilet normalny | 14 zł |
| Bilet ulgowy | 7 zł |
| Bilet rodzinny | 28 zł; maksymalnie pięć osób: dwoje dorosłych i dzieci do 25. roku życia |
| Bilet grupowy | 7 zł od osoby dla grupy od ośmiu osób |
Muzeum podaje również zamknięcie m.in. 1 i 6 stycznia, w pierwszy i drugi dzień Wielkanocy, 1 maja, w Boże Ciało, 1 listopada oraz od 24 do 26 grudnia. Ostatnie wejście godzinę przed zamknięciem nie oznacza dodatkowej godziny zwiedzania — wyznacza najpóźniejszy moment rozpoczęcia wizyty.[1]
Oprowadzanie jest rozliczane osobno od biletu wstępu. Dla grup szkolnych i przedszkolnych kosztuje 30 zł, a dla innych grup lub indywidualnie 45 zł. Posiadacze Karty Dużej Rodziny mogą skorzystać z cen: 7 zł za bilet normalny, 5 zł za ulgowy dla dzieci i młodzieży do 25. roku życia oraz 14 zł za bilet rodzinny.[1]
Godziny, dni zamknięcia oraz cennik są danymi organizacyjnymi, które mogą się zmieniać. Przed wizytą w innym terminie niż wskazany warto potwierdzić je w Muzeum Podlaskim.[1]
Ratusz jako początek spaceru po Rynku Kościuszki
Propozycja krótkiego spaceru po centrum jest prosta: zacznij od obejrzenia ratusza od strony Rynku Kościuszki, odwiedź muzeum, a po wyjściu przejdź przez rynek bez wyznaczania sztywnej trasy. Dzięki temu zabytkowy budynek pozostaje osią wizyty, a nie tylko obiektem mijanym po drodze.
Jeżeli celem jest przede wszystkim fotografia architektury, warto najpierw obejść ratusz i zwrócić uwagę na wieżę, arkadowe połączenia oraz narożne alkierze. Jeśli ważniejsza jest kultura, lepiej zostawić sobie czas na wnętrza i pamiętać o zasadzie ostatniego wejścia.[1][3]
Pytania i odpowiedzi
Czy Ratusz w Białymstoku był dawniej magistratem?
Nie przede wszystkim. Obiekt pełnił głównie funkcję handlową i mieścił liczne kramy; w wieży znajdowały się także izba sądowa oraz areszt.[3]
W który dzień można bezpłatnie wejść do ratusza?
W środy wstęp jest wolny na wystawy stałe. Zasada nie przesądza o bezpłatnym wejściu na wystawy czasowe lub wydarzenia.[1]
Kiedy najpóźniej można wejść do muzeum?
Ostatnie wejście odbywa się godzinę przed zamknięciem Ratusza.[1]
Czy cena oprowadzania zawiera bilet wstępu?
Nie. Opłata za oprowadzanie jest odrębna od biletu wstępu.[1]
