Herb Białegostoku przedstawia tarczę podzieloną poziomo na dwa pola: czerwone u góry i złote u dołu. W górnym polu znajduje się orzeł, a w dolnym Pogoń Litewska z jeźdźcem na koniu. Poniżej można przeczytać ten znak od góry do dołu, zwracając uwagę na jego barwy i detale.[1]
Ilustracja wygenerowana komputerowo. Pokazuje sposób analizowania barw i motywów heraldycznych, bez rysowania herbu miasta.
Jak wygląda herb Białegostoku?
Podstawowy układ herbu Białegostoku tworzy tarcza dzielona w pas, czyli poziomo na dwie części. Górne pole ma barwę czerwoną, a dolne złotą. To właśnie na takim tle umieszczono dwa najważniejsze motywy znaku miasta: orła w części górnej oraz Pogoń Litewską w części dolnej.[1]
Najprościej odczytywać herb od góry: najpierw dostrzec srebrnego orła na czerwieni, a następnie srebrnego konia z jeźdźcem na złotym tle. Materiał opisujący znak podaje wygląd poszczególnych figur, lecz nie stanowi rozstrzygnięcia o obowiązującym urzędowo wzorze ani zasadach jego używania.[1]
Orzeł w górnym polu tarczy
Górną, czerwoną część tarczy zajmuje srebrny orzeł. Ma on złotą koronę, złoty dziób i złote szpony, a język przedstawiono w czerwieni. Zestawienie srebra, złota i czerwieni sprawia, że postać orła wyraźnie odcina się od tła.[1]
W opisie herbu warto odróżnić samo przedstawienie od interpretacji jego znaczenia. Dostępny materiał pozwala wskazać kolory i elementy postaci, ale nie wyjaśnia historycznej genezy orła ani nie przesądza jego heraldycznej symboliki w odniesieniu do Białegostoku.[1]
Pogoń Litewska w dolnym polu
Dolne, złote pole przedstawia Pogoń Litewską. Widać w nim srebrnego konia ze złotą uprzężą i czerwonym, trójdzielnym czaprakiem. Na koniu jedzie postać w niebieskiej zbroi.[1]
Jeździec ma niebieski szyszak z otwartą przyłbicą oraz srebrnym piórem. Trzyma wzniesiony niebieski miecz, a jego ostrogi są złote. Na niebieskiej tarczy jeźdźca umieszczono srebrny krzyż jagielloński.[1]
Ten fragment herbu składa się więc z kilku odrębnych barwnych detali: konia, uprzęży, czapraka, zbroi, hełmu, miecza i tarczy. Dzięki temu nazwa Pogoń Litewska nie oznacza jedynie sylwetki jeźdźca, lecz całe przedstawienie rozgrywające się w dolnej części tarczy.[1]
Wersja ozdobna i wcześniejsze przedstawienia
Poza samą tarczą opisywana jest także wersja dostojna herbu. Według materiału edukacyjnego tarczę podtrzymują w niej dwa srebrne gryfy, nad nią znajduje się korona miejska, a pod nią srebrna wstęga z napisem „CIVITAS BIALYSTOK”. Informację tę należy traktować jako opis przedstawienia, nie jako normatywną specyfikację symbolu.[1]
Ten sam materiał wskazuje, że na wcześniejszych tarczach herbowych miasta pojawiały się gryf, jeleń i żubr. Nie podaje jednak dat ani kolejności tych wariantów, dlatego nie pozwala odtworzyć pełnej historii zmian herbu. Białystok uzyskał prawa miejskie w 1692 roku, a prawa magdeburskie otrzymał w lutym 1749 roku; są to ważne daty dziejów miasta, lecz same w sobie nie wyjaśniają pochodzenia motywów obecnego herbu.[1][2]
Materiał edukacyjny przypisuje autorstwo wersji podstawowej, dostojnej i flagi Tadeuszowi Gajlowi. Bez odwołania do dokumentacji urzędowej lub heraldycznej nie należy jednak traktować tej informacji jako ostatecznego rozstrzygnięcia.[1]
Pytania i odpowiedzi
Jakie kolory ma tarcza herbu Białegostoku?
Tarcza jest podzielona poziomo: jej górne pole jest czerwone, a dolne złote.[1]
Co znajduje się w górnej części herbu?
W górnym polu przedstawiono srebrnego orła ze złotą koroną, dziobem i szponami oraz czerwonym językiem.[1]
Co jest na tarczy jeźdźca Pogoni Litewskiej?
Jeździec ma niebieską tarczę ze srebrnym krzyżem jagiellońskim.[1]
Czy dawniej herb miasta wyglądał inaczej?
Materiał edukacyjny wspomina wcześniejsze tarcze z gryfem, jeleniem i żubrem, ale nie podaje ich dat ani chronologii.[1]
